SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“Giải pháp giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm một ngày của bé ở trường Mẫu giáo Bình Minh, xã Vĩnh Bình, tỉnh An Giang, năm học 2024 – 2025”.

– Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến (trường hợp tác giả không đồng thời là chủ đầu tư tạo ra sáng kiến): Phan Thị Huỳnh Như, giáo viên trường mẫu giáo Bình Minh, huyện Vĩnh Thuận, tỉnh Kiên Giang.

– Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:Giáo dục (nuôi dạy trẻ mầm non)

– Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Từ tháng 09/2024 (năm học 2024 – 2025) cho đến tháng 12/2025 (năm học 2025 – 2026)

– Mô tả bản chất của sáng kiến:

1. Tình trạng giải pháp đã biết

Trong thời gian qua, việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4–5 tuổi trong trường đã được quan tâm và triển khai bằng nhiều hình thức khác nhau. Giáo viên thường lồng ghép nội dung kỹ năng sống vào các hoạt động học trong ngày, song việc lồng ghép này còn mang tính rời rạc, chưa có sự thống nhất giữa các lớp và chưa tạo thành chuỗi trải nghiệm xuyên suốt cho trẻ. Một số hoạt động thực hành kỹ năng như rửa tay, cất đồ dùng, giữ gìn vệ sinh cá nhân, hợp tác trong trò chơi… đã được tổ chức nhưng thường diễn ra đơn lẻ, thiếu liên kết theo mạch sinh hoạt của một ngày ở trường, khiến trẻ chưa hình thành thói quen bền vững. Việc hướng dẫn kỹ năng của giáo viên vẫn chủ yếu dựa vào phương pháp làm mẫu và nhắc nhở, khiến trẻ ít có cơ hội tự trải nghiệm và tự giải quyết tình huống. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong giáo dục kỹ năng sống chưa thật sự đồng bộ; nhiều phụ huynh còn làm thay cho trẻ, dẫn đến việc trẻ thiếu cơ hội rèn luyện tại nhà. Hiện nay, các trường cũng chưa xây dựng được một mô hình giáo dục kỹ năng sống thông qua chu trình “một ngày trải nghiệm” thống nhất và có hệ thống. Bởi vì, các kỹ năng sống của trẻ đã được hình thành nhưng chưa sâu, chưa ổn định và chưa phát huy được tính tích cực, chủ động của trẻ trong các hoạt động hằng ngày. Chính vì vậy, tôi đã viết về “Giải pháp giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động trải nghiệm một ngày của bé ở trường Mẫu giáo Bình Minh, xã Vĩnh Bình, tỉnh An Giang, năm học 2025-2026” để nhằm nâng cao hiệu quả.

* Ưu điểm:

-Nhà trường quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sống, tạo điều kiện để giáo viên triển khai.

– Giáo viên có nhận thức đúng đắn về vai trò của kỹ năng sống và đã bước đầu lồng ghép vào các hoạt động hằng ngày.

– Trẻ được tham gia một số hoạt động thực hành kỹ năng đơn giản như rửa tay, cất dọn đồ dùng, chơi hợp tác…

– Môi trường lớp học được xây dựng tương đối an toàn, thân thiện, có nhiều cơ hội cho trẻ trải nghiệm.

* Hạn chế:

– Thứ nhất, hạn chế trong công việc bồi dưỡng năng lực cho giáo viên trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm và hướng dẫn kĩ năng sống theo hướng thực hành.

– Thứ hai, chưa xây dựng được kế hoạch chặt chẽ giữa kĩ năng sống với  việc xây dựng kế hoạch rèn kỹ năng sống theo chu trình “một ngày của bé” một cách thống nhất và xuyên suốt.

– Thứ ba, hạn chế về việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm “một ngày của bé” đôi khi còn lõng lẽo chưa đa dạng ở từng thời điểm trong ngày nhằm tạo điều kiện cho trẻ thực hành kĩ năng sống.

– Thứ tư, chưa phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong giáo dục kĩ năng sống cho trẻ đôi khi phụ huynh chưa chú ý đến việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ.

– Mục tiêu tổng quát:

Việc ứng dụng phương pháp giáo dục kỹ năng sống thông qua chu trình hoạt động trải nghiệm “một ngày của bé” đã tạo môi trường học tập gần gũi, tự nhiên và hiệu quả, giúp trẻ được rèn luyện kỹ năng ngay trong các hoạt động hằng ngày ở trường. Thông qua chuỗi hoạt động như đón trẻ, vui chơi, học tập, ăn – ngủ – vệ sinh và trả trẻ, trẻ từng bước hình thành và củng cố các kỹ năng tự phục vụ, giao tiếp – hợp tác, giải quyết tình huống, tuân thủ quy tắc, phát triển tính tự lập, tự tin và chủ động. Mô hình không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống tại lớp mà còn giúp giáo viên nâng cao năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, vận dụng linh hoạt các phương pháp giáo dục tích cực. Đồng thời, việc triển khai mô hình tạo sự thống nhất giữa gia đình và nhà trường, góp phần hình thành cho trẻ 4–5 tuổi những thói quen tích cực, bền vững, giúp trẻ sẵn sàng thích ứng với học tập và cuộc sống ở bậc tiểu học.

– Mục tiêu cụ thể:

Đề tài nhằm giúp trẻ 4–5 tuổi từng bước hình thành và phát triển các kỹ năng sống thiết yếu thông qua hoạt động trải nghiệm diễn ra xuyên suốt một ngày sinh hoạt tại trường. Trẻ được rèn luyện kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng giao tiếp – hợp tác, kỹ năng giải quyết tình huống đơn giản, kỹ năng tuân thủ nội quy và đảm bảo an toàn cho bản thân trong các hoạt động hằng ngày. Đồng thời, đề tài hướng đến việc nâng cao năng lực của giáo viên trong xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động rèn kỹ năng sống theo hướng tích cực, lấy trẻ làm trung tâm. Bên cạnh đó, tăng cường sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường nhằm tạo sự thống nhất trong giáo dục, góp phần giúp trẻ phát triển kỹ năng sống một cách bền vững, tự tin và sẵn sàng cho các bậc học tiếp theo.

* Nội dung giải pháp:

Giải pháp 1: Bồi dưỡng năng lực cho giáo viên trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm và hướng dẫn kĩ năng sống theo hướng thực hành.

Giải pháp 2: Xây dựng kế hoạch rèn kỹ năng sống theo chu trình “một ngày của bé” một cách thống nhất và xuyên suốt.

Giải pháp 3: Tổ chức các hoạt động trải nghiệm “một ngày của bé” đa dạng ở từng thời điểm trong ngày nhằm tạo điều kiện cho trẻ thực hành kĩ năng sống.

Giải pháp 4: Tăng cường phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong giáo dục kĩ năng sống cho trẻ.

* Triển khai giải pháp:

Giải pháp 1: Bồi dưỡng năng lực cho giáo viên trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm và hướng dẫn kĩ năng sống theo hướng thực hành.

Việc giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải nghiệm chỉ thực sự hiệu quả khi đội ngũ giáo viên có đủ năng lực tổ chức hoạt động, biết tạo tình huống, biết quan sát – hỗ trợ trẻ đúng lúc và biết khuyến khích trẻ thể hiện sự chủ động. Vì vậy, công tác bồi dưỡng và nâng cao năng lực cho giáo viên là yếu tố then chốt trong toàn bộ quá trình triển khai.

Thứ nhất, tổ chức tập huấn chuyên môn theo định kỳ, Nhà trường xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên theo quý hoặc theo tháng, tập trung vào các nội dung: Cách tổ chức hoạt động trải nghiệm theo chu trình “một ngày của bé”. Phương pháp tạo môi trường trải nghiệm mở, khuyến khích trẻ tham gia. Kỹ thuật hướng dẫn kỹ năng sống qua quan sát – gợi mở – đặt câu hỏi tình huống. Phương pháp giáo dục tích cực: khích lệ, khen ngợi, đồng hành thay vì làm thay cho trẻ. Mời chuyên gia hoặc giáo viên cốt cán chia sẻ bài học kinh nghiệm, mô hình thực hành hay.

Thứ hai, bồi dưỡng kỹ năng thiết kế hoạt động trải nghiệm tập huấn cho giáo viên cách xây dựng kế hoạch trải nghiệm theo từng thời điểm trong ngày. Hướng dẫn giáo viên viết kịch bản tình huống sư phạm (tình huống trong ăn uống, vệ sinh, chơi góc, giải quyết mâu thuẫn…). Tổ chức cho giáo viên tham gia soạn chung một “bộ hoạt động mẫu” để áp dụng đồng bộ trong toàn trường. Bồi dưỡng giáo viên về kỹ năng chuẩn bị học liệu mở, học liệu tái chế, đồ dùng tự tạo để phục vụ trải nghiệm.

Thứ ba, rèn luyện kỹ năng quan sát – hỗ trợ trẻ đúng mức tập huấn cho giáo viên kỹ năng quan sát hành vi để nhận biết trẻ đang gặp khó khăn gì trong quá trình thực hành kỹ năng sống. Bồi dưỡng kỹ năng hỗ trợ: khi nào nên để trẻ tự làm – khi nào cần hỗ trợ, khi nào nên đưa gợi ý và khi nào nên tạo tình huống cho trẻ tự giải quyết. Khuyến khích giáo viên sử dụng câu hỏi gợi mở: “Con nghĩ mình nên làm gì trước?”, “Nếu làm cách khác thì kết quả sẽ thế nào?”, “Bạn và con có thể cùng hợp tác ra sao?”. Nhờ đó, trẻ được tăng cường khả năng tự giải quyết vấn đề.

Thứ tư tập huấn về kỹ năng xử lý tình huống và quản lý lớp theo hướng tích cực tổ chức chuyên đề quản lý lớp học mẫu giáo theo hướng tích cực, không quát mắng, không ép buộc. Giáo viên được tập huấn cách xử lý xung đột giữa trẻ: hướng dẫn trẻ lắng nghe bạn, thương lượng, đề xuất giải pháp. Hướng dẫn giáo viên cách xây dựng “quy tắc lớp học” bằng hình ảnh, ký hiệu đơn giản, để trẻ dễ nhớ và tự điều chỉnh hành vi.

Thứ năm khuyến khích giáo viên tự học và chia sẻ kinh nghiệm hình thành “Câu lạc bộ giáo viên về kỹ năng sống – trải nghiệm”, nơi giáo viên chia sẻ tiết dạy mẫu, tình huống hay, bài học sau mỗi tuần. Khuyến khích giáo viên quay video tiết dạy, sinh hoạt góc, hoạt động ngoài trời… để tự đánh giá và rút kinh nghiệm. Tạo cơ hội cho giáo viên đi dự giờ chéo trong tổ chuyên môn nhằm học hỏi phương pháp tổ chức trải nghiệm đa dạng hơn.

Cuối cùng, đánh giá năng lực và khen thưởng kịp thời nhà trường đưa tiêu chí “tổ chức hoạt động trải nghiệm” vào đánh giá thi đua, khuyến khích giáo viên chủ động đổi mới. Giáo viên có sáng kiến, hoạt động hiệu quả sẽ được tuyên dương – nhân rộng – hỗ trợ thực hiện ở các lớp khác. Thường xuyên lấy ý kiến học sinh, phụ huynh về sự tiến bộ của trẻ để điều chỉnh năng lực giáo viên.

Giải pháp 2: Xây dựng kế hoạch rèn kỹ năng sống theo chu trình “một ngày của bé” một cách thống nhất và xuyên suốt.

Để xây dựng một kế hoạch rèn kĩ năng sống theo chu trình “một ngày của bé” thì cần đặt ra các mục tiêu như sau: sẽ tăng cường tính tự lập, tự tin, khả năng giao tiếp, hợp tác và thích ứng với môi trường xung quanh. Tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện về thể chất, nhận thức, tình cảm và kĩ năng xã hội.

Nguyên tắc xây dựng kế hoạch phải phù hợp với độ tuổi, đặc điểm tâm sinh lí của trẻ 4 – 5 tuổi. Lồng ghép các kĩ năng sống vào các hoạt động trong ngày, đảm bảo tính liên tục và thống nhất. Quan trọng là lấy trẻ làm trung tâm, chú trọng trải nghiệm thực tế, học thông qua chơi. Bên cạnh đó cần phối hợp chặt chẽ với gia đình của bé.

Một ngày của bé ở trường diễn ra theo một chu trình quen thuộc, gồm nhiều thời điểm nối tiếp nhau, mỗi thời điểm đều chứa đựng cơ hội để trẻ rèn luyện các kỹ năng sống cần thiết. Buổi sáng, trẻ đến trường trong không khí vui tươi, được chào hỏi cô giáo, cất ba lô, cất giày dép và tự treo khăn mặt đúng vị trí. Đây là thời điểm quan trọng để rèn kỹ năng chào hỏi, kỹ năng giao tiếp lễ phép và kỹ năng tự phục vụ cơ bản. Sau đó, trong lúc chơi sáng hoặc trò chuyện đầu giờ, trẻ được rèn kỹ năng tham gia nhóm, kỹ năng chia sẻ đồ chơi và kỹ năng nói – nghe. Đến hoạt động học, trẻ học cách chú ý, giơ tay phát biểu, lắng nghe bạn, thực hiện theo hiệu lệnh và tuân thủ quy tắc trong giờ học. Những kỹ năng này giúp trẻ dần hình thành tính kỷ luật và khả năng hợp tác trong môi trường học đường.

Để việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4–5 tuổi đạt hiệu quả bền vững, việc xây dựng một kế hoạch rèn kỹ năng sống theo mạch “một ngày của bé” ở trường mẫu giáo là hết sức cần thiết. Kế hoạch này giúp giáo viên định hướng rõ ràng các kỹ năng cần hình thành cho trẻ tại từng thời điểm trong ngày, tránh tình trạng lồng ghép rời rạc và thiếu sự thống nhất giữa các lớp.

Trước tiên, giáo viên tiến hành rà soát, lựa chọn các kỹ năng sống phù hợp với độ tuổi 4–5, bao gồm: kỹ năng tự phục vụ, vệ sinh cá nhân, giao tiếp – hợp tác, tuân thủ quy định, xử lý tình huống đơn giản, kỹ năng tự bảo vệ bản thân… Sau đó, mỗi kỹ năng được phân bổ hợp lý vào các thời điểm cụ thể trong ngày như: đón trẻ, hoạt động học, hoạt động góc, chơi ngoài trời, giờ ăn – ngủ, giờ vệ sinh và trả trẻ.

Ví dụ: kỹ năng chào hỏi và giao tiếp xã hội được rèn trong giờ đón trẻ và giờ trả trẻ; kỹ năng tự phục vụ được rèn trong giờ ăn, giờ vệ sinh; kỹ năng hợp tác được rèn trong hoạt động góc và chơi ngoài trời; kỹ năng tuân thủ quy tắc và giữ an toàn được tăng cường trong hoạt động ngoài trời và giờ học. Cách phân bổ này đảm bảo trẻ được lặp lại kỹ năng nhiều lần trong các bối cảnh khác nhau, từ đó hình thành thói quen bền vững.

Trong hoạt động góc, trẻ được thể hiện vai chơi, phân vai, thỏa thuận với bạn, chia sẻ đồ dùng và giải quyết mâu thuẫn nhỏ khi chơi. Đây là thời điểm lý tưởng để rèn kỹ năng hợp tác, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng giải quyết vấn đề. Tiếp đó, hoạt động ngoài trời giúp trẻ rèn kỹ năng vận động, kỹ năng giữ an toàn, biết quan sát môi trường xung quanh và tuân theo nội quy sân chơi. Giờ ăn trưa là thời điểm quan trọng để rèn kỹ năng tự phục vụ như tự lấy thìa, tự xúc ăn, ngồi đúng tư thế, giữ vệ sinh bàn ăn và biết mời cô – mời bạn trước khi ăn. Sau bữa ăn, trẻ tiếp tục rèn kỹ năng vệ sinh cá nhân như rửa tay, lau miệng, đi vệ sinh đúng nơi quy định.

Đến giờ ngủ trưa, trẻ học cách tự trải chiếu, tự gấp chăn gối, nằm đúng vị trí và giữ trật tự để bạn dễ ngủ. Đây là hoạt động giúp trẻ rèn tính tự lập, nề nếp và biết tôn trọng người khác. Buổi chiều, sau khi ngủ dậy, trẻ tự cất gối, rửa mặt, uống nước và tham gia vào các hoạt động nhẹ nhàng như đọc sách, hát múa hoặc chơi tự do. Trước khi ra về, trẻ học cách cất đồ dùng cá nhân, chào cô và chào bạn. Đây là thời điểm để củng cố kỹ năng tự phục vụ và kỹ năng giao tiếp lễ phép.

Toàn bộ chu trình “một ngày của bé” là một mạch trải nghiệm liên tục, trong đó mỗi thời điểm đều được lựa chọn để lồng ghép kỹ năng sống phù hợp. Việc giáo dục kỹ năng được lặp lại tự nhiên, diễn ra thường xuyên trong mọi tình huống, giúp trẻ dễ dàng hình thành thói quen tích cực và phát triển kỹ năng sống một cách bền vững và nhẹ nhàng.

Bên cạnh đó, kế hoạch rèn kỹ năng sống cần được xây dựng thống nhất trong toàn khối lớp 4–5 tuổi. Giáo viên cùng nhau trao đổi, thống nhất các mục tiêu, nội dung, cách thức tổ chức và tiêu chí đánh giá kỹ năng. Nhà trường tổ chức họp chuyên môn định kỳ để điều chỉnh và cập nhật kế hoạch, đảm bảo tính phù hợp với thực tế và nhu cầu của trẻ. Việc thống nhất này giúp trẻ trong các lớp được tiếp cận kỹ năng một cách đồng bộ, có hệ thống, không bị chồng chéo hoặc bỏ sót nội dung quan trọng.

Cuối cùng, giáo viên thiết kế kế hoạch theo hướng linh hoạt, có thể điều chỉnh theo tình huống thực tế và khả năng riêng của từng trẻ. Trong mỗi thời điểm trong ngày, giáo viên không chỉ hướng dẫn trẻ thực hiện kỹ năng mà còn tạo thêm tình huống giả định, trò chơi nhỏ hoặc nhiệm vụ phù hợp để trẻ được thực hành sâu hơn. Điều này giúp quá trình rèn kỹ năng trở nên tự nhiên, nhẹ nhàng mà vẫn mang lại hiệu quả cao.

Nhờ xây dựng kế hoạch rèn kỹ năng sống theo chu trình “một ngày của bé” một cách khoa học và xuyên suốt, trẻ được trải nghiệm kỹ năng mỗi ngày, trong nhiều tình huống phong phú, góp phần giúp trẻ tự tin, độc lập hơn và hình thành các thói quen tích cực trong sinh hoạt hằng ngày.

Giải pháp 3: Tổ chức các hoạt động trải nghiệm “một ngày của bé” đa dạng ở từng thời điểm trong ngày nhằm tạo điều kiện cho trẻ thực hành kĩ năng sống.

Để trẻ 4–5 tuổi hình thành kĩ năng sống một cách tự nhiên và bền vững, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm đa dạng tại từng thời điểm trong ngày là vô cùng quan trọng. Thay vì chỉ hướng dẫn bằng lời nói hoặc làm mẫu, giáo viên cần tạo môi trường để trẻ được tự mình trải nghiệm, tự thực hành và tự áp dụng kỹ năng và ở đây trẻ được làm – được thử – được sai – được tự điều chỉnh mà trong bối cảnh thực tế của một ngày ở trường gắn với chu trình sinh hoạt quen thuộc của trẻ. Việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm theo chu trình “một ngày của bé” được thực hiẹn một cách linh hoạt, đồng bộ và xuyên suốt ở tất cả các thời điểm trong ngày, nhằm tạo nhiều cơ hội cho trẻ được tham gia, trải nghiệm và thực hành kĩ năng sống trong môi trường thực tế.

Trước hết, ở thời điểm đón trẻ, giáo viên sẽ hình thành nề nếp, kĩ năng tự phục vụ. Tổ chức cho trẻ các hoạt động trải nghiệm đơn giản như chào cô, chào bố mẹ, rèn cho trẻ kĩ năng tự phục vụ thông qua việc tự cất dép, ba lô đúng nơi quy định, chọn góc chơi đầu giờ, sẽ góp phần hình thành nề nếp sinh hoạt đầu ngày và tâm thế tích cực khi đến lớp. Đây là thời điểm thích hợp để rèn kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự phục vụ và kỹ năng tuân thủ nề nếp. Trẻ được tham gia một cách tự nguyện nhưng có sự quan sát – hỗ trợ nhẹ nhàng từ giáo viên để hình thành thói quen. Nếu như trẻ quên việc để dép lên kệ lúc này giáo viên sẽ tạo một tình huống nhỏ để giúp trẻ tự giải quyết vấn đề.

Thứ hai, thể dục sáng – Rèn kỹ năng vận động và tinh thần kỷ luật. Cho trẻ vận động theo nhạc, theo đội hình, rèn kỹ năng tuân thủ hiệu lệnh, giữ khoảng cách. Lồng ghép trò chơi vận động nhỏ: “Làm theo cô”, “Làm trưởng nhóm”… để trẻ luyện sự hợp tác, phối hợp nhóm.

Thứ ba, hoạt động học lúc này giáo viên đổi mới hình thức tổ chức theo hướng trải nghiệm, lấy trẻ làm trung tâm; tăng cường các hoạt động quan sát, thức hành, thử nghiệm và giải quyết tình huống gắn với thực tiễn. Qua đó phát triển tư duy, hợp tác, giao tiếp, mạnh dạn bày tỏ ý kiến và kỹ năng giải quyết vấn đề.

Trong hoạt động học, giáo viên tạo các tình huống trải nghiệm gắn với nội dung bài học. Ví dụ, khi học về an toàn giao thông, trẻ được thực hành đóng vai người đi bộ qua vạch kẻ đường; khi học về chủ đề gia đình, trẻ được hóa thân vào các thành viên để thực hành kỹ năng hợp tác, chia sẻ và giải quyết tình huống. Trải nghiệm ngay trong nội dung bài học giúp trẻ tiếp thu tự nhiên và nhớ lâu hơn. Tích hợp kỹ năng sống qua các môn: Toán: trẻ phân loại đồ vật, cùng nhau tìm cách giải thử thách.  Khám phá: thảo luận hiện tượng, đưa ra ý tưởng và lựa chọn phương án an toàn. Tạo hình: tự chuẩn bị, tự dọn đồ sau khi hoạt động. Tạo cơ hội để trẻ trình bày ý kiến, lắng nghe bạn, hình thành kỹ năng giao tiếp.

Thứ tư, hoạt động ngoài trời giáo viên tạo điều kiện cho trẻ quan sát, khám phá môi trường xung quanh, tham gia các trò chơi vận động chăm sóc thiên nhiên. Rèn kỹ năng hợp tác, quan sát và tự ý thức được việc bảo bản thân cũng như việc bảo vệ môi trường sống. Tổ chức các trò chơi trải nghiệm như: tưới cây, quan sát thời tiết, nhặt lá, đo chiều cao cây. Giao nhóm trưởng điều hành nhóm, rèn kỹ năng phân công và làm việc nhóm. Hướng dẫn trẻ kỹ năng đảm bảo an toàn khi chơi: không chạy nhanh ở khu vực đông, biết gọi cô khi cần hỗ trợ.

Trong hoạt động ngoài trời, trẻ được trải nghiệm các trò chơi vận động, quan sát thiên nhiên, chăm sóc cây – chăm sóc vật nuôi, chơi trò chơi dân gian… Đây là thời điểm lý tưởng để rèn kỹ năng vận động, kỹ năng giữ an toàn, kỹ năng tuân thủ luật chơi và kỹ năng khám phá môi trường xung quanh. Việc cho trẻ tham gia các hoạt động có tính thử thách nhẹ nhàng giúp trẻ tăng sự tự tin và chủ động.

Thứ năm, Hoạt động góc rèn kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống và vai trò xã hội. Ở góc gia đình, trẻ học cách mời bạn, chia sẻ đồ chơi, phân chia nhiệm vụ nấu – dọn. Ở góc xây dựng, trẻ lên kế hoạch, thỏa thuận vai chơi, giải quyết khi xung đột xảy ra. Ở góc nghệ thuật, trẻ tự chuẩn bị dụng cụ, biết nhường bạn và cùng hoàn thành sản phẩm chung. Khi trẻ tham gia hoạt động góc, giáo viên xây dựng nhiều khu vực chơi phong phú như góc nấu ăn, xây dựng, bác sĩ, bán hàng… Mỗi góc chơi đều là môi trường trải nghiệm sống động, giúp trẻ rèn kỹ năng giao tiếp – hợp tác, kỹ năng phân vai, kỹ năng thỏa thuận và kỹ năng giải quyết mâu thuẫn. Giáo viên không can thiệp quá sâu mà đóng vai trò quan sát và gợi mở, tạo điều kiện để trẻ tự điều chỉnh hành vi khi xảy ra xung đột.

Thứ sáu, Ăn trưa hình thành kỹ năng tự phục vụ và thói quen văn minh. Trẻ tự lấy khay ăn, muỗng, khăn. Tập cho trẻ kỹ năng tự xúc ăn, biết mời bạn – cảm ơn trước và sau bữa ăn. Dạy trẻ kỹ năng vệ sinh: che miệng khi ho, nhặt thức ăn rơi, lau miệng sạch sẽ. Vệ sinh – Ngủ trưa – Rèn kỹ năng tự lập. Trẻ tự đi lấy nệm, gối, tự trải chỗ ngủ. Trước khi ngủ, trẻ thực hành kỹ năng thư giãn: hít thở sâu, nghe cô kể chuyện. Sau khi ngủ dậy, trẻ tự gấp chăn, xếp nệm đúng vị trí. Ở giờ ăn, ngủ và vệ sinh, giáo viên đẩy mạnh các hoạt động trải nghiệm liên quan đến kỹ năng tự phục vụ: tự lấy thìa bát, tự xúc ăn, tự rửa tay đúng quy trình, tự trải chiếu – gấp chăn gối, tự dùng khăn lau mặt… Đây là những trải nghiệm quan trọng giúp trẻ hình thành thói quen tốt trong sinh hoạt hằng ngày, tạo nền tảng cho tính tự lập sau này.

Thứ bảy, hoạt động chiều sẽ củng cố kỹ năng trong các hoạt động mở rộng

Cho trẻ tham gia các dự án nhỏ: chăm sóc cây lớp học, phân loại rác, ghép tranh siêu thị mini,…Tổ chức trò chuyện cuối ngày giúp trẻ tự đánh giá hành vi: “Hôm nay con làm tốt điều gì? Con cần cố gắng thêm gì?”.

Cuối cùng, Trả trẻ – Phối hợp với phụ huynh lúc này cô trao đổi về kỹ năng trẻ đã rèn trong ngày để gia đình tiếp tục thực hành ở nhà. Giao nhiệm vụ nhỏ cho trẻ: “Hôm nay con về hướng dẫn ba mẹ rửa tay đúng cách nhé!”. Tại thời điểm trả trẻ, trẻ được thực hành kỹ năng nhận đồ dùng cá nhân, tự chuẩn bị đồ mang về, chào tạm biệt cô và các bạn. Đây là thời điểm củng cố kỹ năng giao tiếp lễ phép và nề nếp hằng ngày.

Thông qua việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm “một ngày của bé” đa dạng ở mỗi thời điểm trong ngày, từng bước hình thành cho trẻ được thực hành kỹ năng sống một cách liên tục, tự nhiên và chủ động. Các trải nghiệm này không chỉ giúp trẻ ghi nhớ kỹ năng lâu hơn mà còn tạo ra sự hứng thú, niềm vui và sự tự tin trong mọi hoạt động ở trường. Đã góp phần vào việc nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong trường mẫu giáo.

Giải pháp 4: Tăng cường phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong giáo dục kĩ năng sống cho trẻ.

Để việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4–5 tuổi đạt hiệu quả cao và bền vững, việc tăng cường phối hợp giữa gia đình và nhà trường đóng vai trò hết sức quan trọng. Gia đình và nhà trường là hai môi trường giáo dục quan trọng, có mối quan hệ chặt chẽ và tác động trực tiếp đến quá trình hình thành, phát triển kĩ năng sống của trẻ. Vì vậy, việc tăng cường phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong giáo dục kĩ năng sống cho trẻ cần được thực hiện thường xuyên, đồng bộ và hiệu quả.

Nhà trường và giáo viên chủ động tuyên truyền, trao đổi với phụ huynh thông qua các buổi họp phụ huynh, bảng tin, nhóm liên lạc, góc tuyên truyền của lớp về mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ theo từng giai đoạn. Cần xây dựng cơ chế trao đổi thường xuyên với phụ huynh thông qua sổ liên lạc điện tử, nhóm trao đổi lớp, bảng thông tin trước cửa lớp, nhằm giúp cha mẹ nắm rõ các kỹ năng mà trẻ đang rèn luyện theo từng giai đoạn. Qua đó giúp phụ huynh hiểu rõ vai trò của việc rèn kỹ năng sống, thống nhất cách giáo dục và tạo điều kiện cho trẻ được thực hành kỹ năng sống cả ở trường và ở nhà.

Giáo viên chủ động hướng dẫn phụ huynh cách rèn kỹ năng cho trẻ tại nhà thông qua các việc đơn giản như tự mặc quần áo, tự dọn đồ chơi, phụ giúp việc nhà phù hợp để trẻ hình thành thói quen tự phục vụ. Trong các buổi họp phụ huynh hoặc sinh hoạt chuyên đề, giáo viên chia sẻ những tình huống thực tế, những khó khăn trẻ gặp phải và cách hỗ trợ trẻ đúng phương pháp, đồng thời giải thích tầm quan trọng của việc để trẻ tự trải nghiệm, tránh làm thay trẻ. Giáo viên thường xuyên trao đổi, phản hồi tình hình học tập, sinh hoạt và sự tiến bộ của trẻ; đồng thời hướng dẫn phụ huynh một số biện pháp rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ tại gia đình như kỹ năng tự phục vụ, giao tiếp, lễ phép, giữ gìn vệ sinh cá nhân và ý thức tự giác. Việc khuyến khích phụ huynh tạo cơ hội cho trẻ tham gia các công việc phù hợp với lứa tuổi giúp trẻ hình thành tính tự lập và trách nhiệm.

Bên cạnh đó, nhà trường tăng cường tổ chức các hoạt động trải nghiệm, ngày hội, ngày lễ, hoạt động mở có sự tham gia của phụ huynh, nhà trường khuyến khích phụ huynh tham gia các hoạt động trải nghiệm cùng con như ngày hội kỹ năng, góc “cha mẹ cùng làm đồ chơi tái chế”, hoặc hỗ trợ nguyên vật liệu cho hoạt động học liệu mở, tạo sự gắn kết và đồng hành giữa hai lực lượng giáo dục. Tạo điều kiện để phụ huynh trực tiếp quan sát, phối hợp và cùng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.

Ngoài ra, việc ghi nhận sự tiến bộ của trẻ và phản hồi tích cực từ giáo viên sẽ giúp phụ huynh yên tâm, tin tưởng và tích cực phối hợp hơn trong quá trình rèn kỹ năng sống cho con. Sự thống nhất giữa gia đình và nhà trường không chỉ tạo môi trường giáo dục đồng bộ mà còn giúp trẻ có nhiều cơ hội trải nghiệm hơn, từ đó hình thành các kỹ năng sống một cách tự nhiên, liên tục và bền vững.

Thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường, quá trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ được thực hiện một cách liên tục, thống nhất và hiệu quả, góp phần hình thành cho trẻ những thói quen tốt và kỹ năng cần thiết trong cuộc sống hằng ngày.